Ko te hononga i waenga i te māharahara (anxiety) me ngā pūkenga whakawhitiwhiti kōrero o ngā tamariki tētahi o ngā kaupapa nui i roto i te mātauranga hinengaro whanaketanga o ēnei rā. Mā ngā pūkenga whakawhitiwhiti kōrero e taea ai e te tamaiti te mahi pai tahi me ngā tāngata e noho tata ana ki a ia, e tautoko ai tōna urutau ki te hapori, te hanga i ngā hononga hoa, me tana angitu i te ako. Ko te māharahara, i tōna taha, he āhua ā-kare ā-roto e kitea ana i te nui ake o te āwangawanga, te tūmanako ka puta mai he āhuatanga kino, me te kore e tino whakapono ki ōna ake āheinga. E whakaatu ana ngā rangahau ka taea e te taumata o te māharahara te whai pānga nui ki ngā āhuatanga o te whakawhitiwhiti kōrero a te tamaiti me te kounga o āna hononga pāpori.
Ko ngā tamariki e nui ana te māharahara he maha ngā wā ka uaua ki te whakatū hononga hou me te whakawhitiwhiti kōrero ki ō rātou hoa. Ka mataku pea rātou kei whakawākia kinotia e ētahi atu, kei hē tā rātou mahi, kei taka rānei ki tētahi āhuatanga whakamā. Nā konei ka kaha ake te whakama o ēnei tamariki, ka karo i te whai wāhi kaha ki ngā mahi ā-rōpū, ā, ka iti ake hoki tō rātou tīmata i ngā whakawhitinga kōrero. Mā ēnei āhuatanga whanonga ka iti ake ngā whai wāhitanga ki te whakawhanake i te wheako whakawhitiwhiti kōrero me te whakapakari i te māia i roto i ngā hononga pāpori.
Ka taea hoki e te taumata tiketike o te māharahara te whakaiti i te āhei o te tamaiti ki te whakaputa i ōna whakaaro, ōna kare ā-roto, me ōna hiahia. I te wā e kōrero ana ki tētahi atu, he maha ngā wā ka aro nui te tamaiti māharahara ki ōna ake āwangawanga, kaua ki te kaupapa o te kōrero. Nā tēnei ka uaua ake ki a ia te mārama ki ngā kōrero a tētahi atu me te urupare tika ki aua kōrero. I ētahi wā ka hua mai ko te noho puku, te kore māia ki te whakatau, te kore whakatau rānei, ā, i ētahi atu wā ka puta he urupare ā-kare ā-roto tino kaha ki ngā āhuatanga whakawhitiwhiti kōrero noa iho.
He mea nui anō te pānga o te māharahara ki te whanaketanga o ngā pūkenga mahi tahi me te whakatau raruraru. Ko ngā tamariki e nui ana te māharahara ka karo pea i te tiaki i tō rātou ake tūnga, ka whakaae noa ki ngā whakaaro o ētahi atu ahakoa ka pā kino ki ō rātou ake hiahia, ā, ka tino uaua hoki ki a rātou te whakatau i ngā take tautohe. Nā konei ka iti iho pea tō rātou whai wāhi ki ngā mahi pāpori, ā, ka whāiti haere tō rātou porowhita hoa. I te wā kotahi, mēnā kāore anō kia tino whanake ngā pūkenga whakawhitiwhiti kōrero, ka kaha ake pea te māharahara, nā te mea ka pā te tamaiti ki ngā kore angitu i roto i te whakawhitiwhiti kōrero, ā, ka tīmata ia ki te kite i ngā āhuatanga pāpori hei mea mōrearea.
Heoi anō, ehara tēnei hononga i te mea ka rere ki te huarahi kotahi anake. Ko ngā pūkenga whakawhitiwhiti kōrero kua tino whanake ka taea te noho hei āhuatanga whakamarumaru hinengaro, ā, ka āwhina ki te whakaiti i te māharahara. Ko te tamaiti e āhei ana ki te whakawhitiwhiti kōrero pai ki ōna hoa me ngā pakeke ka māmā ake tana whiwhi tautoko pāpori, ka pai ake tana whakatau i ngā raruraru ka ara ake, ā, ka kaha ake tōna māia i roto i ngā āhuatanga rerekē o te ao. Mā te whai wheako pai i roto i te whakawhitiwhiti kōrero ka whanake he aromatawai tika mōna anō (self-esteem), ā, ka iti ake te tūponotanga ka puta he māharahara nui rawa.
He maha ngā āhuatanga ka whai pānga ki te kaha o tēnei hononga. Kei roto i ēnei ko ngā āhuatanga o te whakatipu tamariki i roto i te whānau, te āhuarangi hinengaro o te akomanga, ngā āhuatanga motuhake o te tangata, me te taumata o te tautoko pāpori. Ko te taiao ā-kare ā-roto pai, te whakaaetanga mai o ngā pakeke me ngā hoa, me te whakawhanake whāinga o ngā pūkenga whakawhitiwhiti kōrero ka āwhina katoa ki te whakaiti i te māharahara me te whakapiki i te āheinga pāpori o te tamaiti.
He mea tika hoki kia mōhio he maha ngā wā ka āhua rite te noho puku o ngā tamariki e tino māharahara ana ki te noho puku e kitea ana i ngā tamariki whai Autism Spectrum Disorder (ASD). I ngā āhuatanga ōrite, ahakoa ngā pakeke, ka āhua rite hoki ā rātou whanonga ki tō te tangata whai ASD. Heoi anō, mā te aromatawai tika ka kitea ngā rerekētanga i waenga i ēnei āhuatanga. Ka kōrero whānui ake au mō aua rerekētanga i roto i ngā tuhinga ka whai ake.
He tino piri te hononga i waenga i te māharahara me ngā pūkenga whakawhitiwhiti kōrero. Ka taea e te māharahara nui te whakararuraru i te whakawhitiwhiti kōrero, te whakaiti i te whai wāhi ki ngā mahi pāpori, me te ārai i te whanaketanga o ngā pūkenga whakawhitiwhiti kōrero whai hua. I te wā kotahi, ko ngā pūkenga whakawhitiwhiti kōrero kua pai te whanake ka tautoko i te urutau angitu ki te hapori, ā, ka noho hei tino āhuatanga hei whakaiti i te māharahara. He mea nui kia mārama ngā kaimātai hinengaro, ngā kaiako, me ngā mātua ki tēnei hononga, nā te mea mā reira ka taea te kite wawe i ngā uauatanga ka ara ake, me te waihanga i ngā tikanga e tautoko ai i te whanaketanga taurite o te tamaiti hei tangata, hei mema hoki nō te hapori.