Te ASD me te GAD: He Aha Ngā Āhuatanga e Ōrite Ana?

Daniil Suvor
Counseling psychology
July 30, 2026
Admin Specialist User

Ko te Autism Spectrum Disorder (ASD) me te Generalized Anxiety Disorder (GAD) he āhuatanga rerekē o te hauora hinengaro, engari he maha ngā wā ka ōrite ētahi o ō rāua tohu. Nā tēnei ka uaua i ētahi wā te wehewehe i ēnei āhuatanga, otirā i ngā wā ka tirohia ngā tohu o waho anake. Ahakoa ngā ōritenga, he rerekē ngā pūtake hinengaro me ngā tikanga whanaketanga o ēnei mate, nō reira he mea nui te aromatawai ngaio kia tika ai te tautuhi.

Ko tētahi o ngā āhuatanga e tino ōrite ana ko te karo i ngā āhuatanga pāpori. Ka karo pea te tangata whai GAD i ngā huihuinga, i ngā kōrero rānei ki ētahi atu nā te māharahara kei puta he hapa, kei whakawākia rānei ia e te tangata. Ka kitea hoki te karo i te hunga whai ASD, engari he rerekē te pūtake. He maha ngā wā ka pā tēnei ki te uaua ki te mārama ki ngā tikanga pāpori, te ngenge nā te nui o ngā whakawhitinga kōrero, me te taumaha o ngā whakaongaonga tairongo. Ahakoa he rite te whanonga e kitea ana, he rerekē ngā take e hua ai.

Ko tētahi atu āhuatanga e ōrite ana ko te hiahia kia noho matapaetia ngā mea katoa. Ko te tangata whai GAD he maha ngā wā ka rapu i te pūmau me te mārama hei whakaiti i tōna māharahara mō ngā mea kāore anō kia puta. Ko te tangata whai ASD hoki ka hiahia ki ngā tikanga me ngā hōtaka pūmau, nā te mea ka māmā ake te mārama ki te ao me te whakahaere i ngā huringa. Ahakoa he rite te hiahia ki te noho pūmau, he rerekē ngā tukanga hinengaro kei muri i taua hiahia.

Ka kitea hoki ngā uauatanga ki te whakahaere i ngā kare ā-roto. Ko ngā tāngata whai GAD ka noho i raro i te māharahara mau tonu, ā, ka kaha ake te rongo i te mataku me te pōuriuri. Ko te hunga whai ASD ka pā hoki ki ngā urupare ā-kare ā-roto kaha, otirā ina nui rawa ngā whakaongaonga tairongo, ina panoni ohorere ngā tikanga o ia rā, ina uaua rānei ngā whakawhitinga pāpori. Ahakoa he kaha ngā kare ā-roto i ngā āhuatanga e rua, he rerekē ngā take e whakaoho ana i aua urupare.

He rite hoki ngā raruraru ki te arotahi. Ka uaua pea te tangata whai GAD ki te aro nā te nui o ngā whakaaro māharahara e huri haere ana i roto i te hinengaro. Ka pā hoki ngā uauatanga aro ki te tangata whai ASD, engari he maha ngā wā ka pā ēnei ki te nui o ngā whakaongaonga o te taiao, te aro nui rawa ki ngā taipitopito, te uaua rānei ki te whakawhiti i te aro mai i tētahi mahi ki tētahi atu. Nā reira, ahakoa he rite te hua e kitea ana, he rerekē ngā pūtake.

Ka kitea anō ngā raruraru moe i ngā āhuatanga e rua. Ko te māharahara mau tonu o te hunga whai GAD ka uaua ai te moe, ka maha ngā oho i te pō, ka kore rānei e rongo i te okiokinga. Ka kitea hoki ēnei raruraru i te hunga whai ASD, nā ngā āhuatanga tairongo, ngā huringa o ngā tikanga o ia rā, me ngā rerekētanga o te tukatuka pārongo. Ahakoa he rite ngā tohu, he rerekē ngā take e hua ai.

He mea nui hoki kia mōhio ka taea te noho tahi o te ASD me te GAD. E whakaatu ana ngā rangahau he nui ake te tūponotanga kia pā te māharahara mauroa ki ngā tāngata whai ASD i tō te taupori whānui. Ko ngā uauatanga pāpori, ngā whakaongaonga tairongo kaha, me te hiahia kia pūmau ngā āhuatanga o te ao ka taea te whakapiki i te tūponotanga kia whanake mai te GAD. I ēnei āhuatanga ka kaha ake ngā tohu, ā, ka uaua ake te aromatawai me te maimoatanga.

Ahakoa ngā ōritenga, he rerekē tonu ngā pūtake matua o ēnei āhuatanga. Ko te ASD he āhuatanga whanaketanga o te roro e pā ana ki te whakawhitiwhiti pāpori, te kōrero, me te tukatuka pārongo. Ko te GAD he mate māharahara e kitea ana i te nui rawa o te māharahara mō ngā wāhanga maha o te oranga, ahakoa kāore he tino take mō taua māharahara. Nā reira, ko ngā whanonga e ōrite ana ka hua mai i ngā tukanga hinengaro tino rerekē.

Nā konei, mēnā ka kitea he uauatanga ki te whakawhitiwhiti kōrero, he māharahara nui, he hiahia kia pūmau rawa ngā tikanga o ia rā, he raruraru rānei ki te whakahaere i ngā kare ā-roto, kāore e tika kia whakatau te tangata i tōna mate māna anake. Mā te aromatawai hinengaro me te aromatawai neuropsychological whānui ka taea te wehewehe i te ASD, te GAD, me ētahi atu āhuatanga e rite ana ngā tohu, ā, ka āwhina hoki ki te kōwhiri i ngā huarahi tautoko me ngā maimoatanga e tino hāngai ana ki ngā hiahia o ia tangata.

Daniil Suvor
Daniil Suvor
MA in Psy, MMA · 5 yrs experience